«Ғасырлар жарығы»
Интерактивті қоғамдық өнер

ТӨСІНДЕ ЖОБА ТУРАЛЫ

«Ғасырлар жарығы» — қазіргі Қазақстан аумағында жиырма ғасыр бойы өмір сүрген адамдардың тарихына арналған ауқымды интерактивті жарық-музыкалық инсталляция. Жоба тарихты құрғақ даталар мен фактілер жиынтығы ретінде емес, жарық, кеңістік және адамның архитектурамен өзара әрекеті тілі арқылы баяндалатын тірі үдеріс ретінде қайта пайымдайды.

Инсталляция өткенді сезінуге, ал тарихты жеке тәжірибе ретінде қабылдауға мүмкіндік беретін ашық қоғамдық кеңістік қалыптастырады.

УАҚЫТ АРХИТЕКТУРАСЫ

Композицияның негізінде — тарихтың бір ғасырына сәйкес келетін 20 тік жарық колоннасынан тұратын ансамбль жатыр. Колонналар ақ түсті жарық таратушы поликарбонаттан жасалған және кеңістікке тереңдік пен тірі қатысу әсерін беретін жұмсақ, жанды жарықпен толтырылған.

Колонналардың бетінде әртүрлі диаметрі мен ені бар алтын түсті металл сақиналар орналасқан — уақыттың визуалды қабаттары. Олар өмірдің тығыздығын, жинақталған тәжірибені және ұрпақтар жадын бейнелейді. Әр колоннаның биіктігі сол ғасырдағы халық санына тікелей байланысты, осылайша уақыттың интуитивті оқылатын ландшафты қалыптасады.

Композиция сызықтық маршрутқа бағынбайды: кеңістік еркін ұйымдастырылған, адамға өз жолын таңдауға және әртүрлі дәуірлермен жеке диалогқа түсуге мүмкіндік береді.

АДАМДАР ЖӘНЕ ЕСІМДЕР

Әр колонна өз ғасыры туралы қысқаша ақпаратты қамтиды: кезеңнің белгіленуі, халық саны, орташа өмір сүру ұзақтығы, дәуірдің сипаты және адамдардың өмір салты. Ерекше назар ойшылдар, ғалымдар, ақындар, билеушілер, мәдениет пен қоғам қайраткерлері сияқты өңірдің дамуына елеулі үлес қосқан тұлғалардың есімдеріне аударылады. Жоба ел тарихын абстрактілі үдерістер емес, нақты адамдар мен олардың тағдырлары жасайтынын айқындайды.

ИНТЕРАКТИВ ЖӘНЕ ҒАСЫРМЕН ДИАЛОГ

«Ғасырлар жарығы» адамның жанасуына жауап береді. Қол тигізген сәтте колонна ішінде жеке жарық сценарийі мен дыбыстық жауап іске қосылып, адам мен дәуір арасындағы диалог сезімін қалыптастырады.

Әр өзара әрекет бірегей: жарық пен дыбыс өзгеріп, колонна өз тарихын ерекше тілмен «әңгімелегендей» болады. Кеңістік уақыттың ырғағын, мінезін және эмоциялық ахуалын бейнелейтін көпқабатты дыбыстық образға толады.

Мұнда тарих сырттан бақыланбайды — ол бірге өмір сүру арқылы сезіледі.

ИНТЕРАКТИВТІЛІКТІҢ МАҢЫЗЫ

Интерактивті формат әдейі таңдалған: ол адамға тарихтың пассивті көрермені емес, оның бір бөлігі болуға мүмкіндік береді. Физикалық жанасу өткенмен эмоциялық байланыс орнатып, ұрпақтарды жеке тәжірибе арқылы біріктіреді. Мұндай тәсіл тарихты денемен сезілетін, тірі және есте қалатын құбылысқа айналдырады — оны кітаптан, экраннан немесе дәрістен алу мүмкін емес.

ЖАҢА ТАРТЫМ НҮКТЕСІ ЖӘНЕ МӘДЕНИ СИМВОЛ

«Ғасырлар жарығы» ел тұрғындары мен әлемнің түкпір-түкпірінен келетін туристер үшін жаңа тартым нүктесі ретінде ойластырылған. Инсталляция кездесулерге, серуендеуге, ой толғауға және диалогқа арналған орынға, сондай-ақ қалалық ортаның қуатты визуалды әрі мәдени акцентіне айналады. Жоба қалалық кеңістікте ұзақ мерзімді өмірге есептелген: ол миллиондаған келушілерді тартып, әлеуметтік желілерде таралатын сансыз фото мен бейнелердің көзі болып, елдің халықаралық деңгейдегі танымал бейнесін қалыптастырады.

БІЛІМ БЕРУ МИССИЯСЫ

Инсталляция бірегей білім беру кеңістігі қызметін атқарады. Мұнда оқушылар мен студенттер тарихи деректерді жай ғана біліп қоймай, уақыттың ауқымын сезініп, адам өмірінің құндылығын және болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершілікті терең ұғына алады.

Жоба тарихқа, ата-баба жадына және мәдени мұраға құрмет сезімін қалыптастырады.

МОБИЛЬДІ ҚОСЫМША — ТАРИХ СЕНІҢ ТЕЛЕФОНЫҢДА

Инсталляция үшін физикалық кеңістікті цифрлық форматта кеңейтетін арнайы мобильді қосымша әзірленеді. Қосымша мыналарға мүмкіндік береді:

• әр ғасыр туралы толық ақпарат алу;
• дәуірдің негізгі оқиғалары, тұлғалары мен мәдениетімен танысу;
• мәтіндер, аудио және визуалды материалдар арқылы тарихи контекстке тереңірек үңілу.

Қосымша бірнеше тілде қолжетімді болып, жобаны халықаралық аудитория үшін түсінікті әрі ашық етеді.

ЖОБАНЫҢ ТҮЙІНДІ ИДЕЯСЫ

«Ғасырлар жарығы» — жарық арқылы баяндалған адамдар тарихы. Әр ғасыр тірі сұхбаттасушыға, ал әр адам өз елінің ұлы тарихының бір бөлігіне айналатын кеңістік.